काठमाण्डौ । विश्वव्यापी महामारिको रुपमा फैलिरहेको कोरोनाभाइरस (कोभिड-१९)का कारण हालसम्म २ लाख ५० हजार भन्दा बढी मानिसले ज्यान गुमाइसकेका छन । कोरोना संक्रमणबाट हुने मृत्युको संख्या प्रत्येक दिन जारी छ तर के तपाईंलाई थाहा छ जब कोरोना संक्रमणका कारण ज्यान गुमाएकाहरुको दाहसंस्कार कसरी गरिन्छ ?

यसका लागि बिभिन्न देशहरुको विभिन नियमहरु छन् । अधिकांश देशहरूमा, कोरोनाको कारण मृत्‍यु हुने व्यक्तिको परिवारलाई मृत शरीरलाई छुने अनुमति छैन । विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार लासलाई जलाएर गाड्न सकिन्छ जब यो मर्दछ। परिवारले टाढाबाट मात्र मृत शरीर देख्न सक्छ । शवहरूको अन्तिम संस्कार विशेष टीमहरूद्वारा गरिन्छ, जसले यसका लागि विशेष प्रशिक्षण दिइन्छ । मृत शरीरको अन्तिम संस्कार प्रदर्शन गर्ने मेडिकल स्टाफले पीपीई किट लगाउँछन् र अन्तिम संस्कार गर्दछन् । सम्पूर्ण प्रक्रिया पछि, पीपीई किटहरू बाहिर फालिन्छन् र हातहरू धोइन्छन् ।

मुस्लिम र इसाईहरूको मृत शरीर जलाउनुको सट्टा गाड्नको चलन छ । तर यो महामारीको कारण धेरै देशहरूले मृत शरीर जलाउने आदेश दिएका छन्। यस पछाडि २ ठुलो कारणहरू छन्। एउटा यो हो कि ठूलो संख्यामा हुने मृत्युका कारण धेरै देशहरूमा मृत शरीरहरू गाड्नको लागि कम ठाउँ छ र चिहानहरू भन्दा मृत शरीरलाई जलाएर भाइरस नष्ट हुने सम्भावना छ ।

चीन
चीनको राष्ट्रिय स्वास्थ्य आयोगले स्थानीय प्रशासनलाई कोरोनाबाट मरेकाहरूको अन्तिम संस्कारको लागि शरीर जलाउन निर्देशन दिएको छ । सामान्यतया, मृत्यु पछि, शरीर नुहाईन्छ, कपडा परिवर्तन हुन्छ, र पूर्ण प्रथाको साथ दाहसंस्कार गरिन्छ, यो कोरोनाको मृत्युमा अनुमति छैन ।

श्रीलङका

श्रीलङकाको पनि चीन जस्तो लास जलाउने आदेश छ। यदि मृतकको रिपोर्ट नकारात्मक आएको छ र यहाँ सम्म कि केवल कोरोनाका संकेतहरू छन् भने, यो अझै सावधानीको रूपमा जलाइएको छ ।

अमेरिका

रोग नियन्त्रण तथा रोकथामका लागि अमेरिकी केन्द्रले दिएको निर्देशन अनुसार व्यक्तिहरूले आफ्नो धर्म र चलन अनुसार अन्तिम संस्कार गर्न सक्दछन्, तर यसले १० भन्दा बढी व्यक्तिहरू समावेश गर्नु हुँदैन। यसको साथसाथै यो मृत शरीरलाई छुने, चुम्बन गर्ने वा नुहाउने कुराबाट पनि अलग रहन सल्लाह दिइन्छ।

ब्रिटिश
ब्रिटिश नेशनल एसोसिएसन अफ द फ्युनरल डायरेक्टरका निर्देशिका अनुसार मृतकको परिवारलाई अन्तिम संस्कार गर्ने अनुमति छ, तर उनीहरूलाई अनुरोध गरिएको छ कि अन्त्येष्टिमा ढिलाइ नगरौं । यो पनि भनिएको छ कि परिवारका केही नजिकका आफन्तहरूले मात्र यसमा भाग लिनुपर्दछ।

इटाली
इटालीमा पनि कोरोनाबाट अन्तिम संस्कारका लागि कडा नियमहरू छन्। कोरोनाको कारण मर्ने व्यक्तिको शवलाई अस्पतालबाट बाहिर ल्याइयो। २ देखि ४ आफन्तहरू यसका साथ जान सक्छन्, तर तिनीहरूलाई मृत शरीर देख्न अनुमति छैन। शरीर अस्पताल गाउनमा पुरिएको छ, तर परिवारले दिएका लुगाहरूलाई ताबूतमा राख्न र गाड्न अनुमति दिइन्छ।

इजरायल
इजरायलमा, मृतकका आफन्तहरूलाई अनुहार हेर्न अनुमति छ तर तिनीहरूले पीपीई किट लगाउनु पर्छ। उही समयमा, मृत शरीरलाई नुहाउने चलन पनि कायम छ, तर यी प्रथा स्वैच्छिक छैनन्, तर प्रवृत्ति स्वैच्छिक हो ।

भारत

भारतमा कोरोनाबाट मृत्‍यु हुने व्यक्तिलाई प्रथा अनुसार जलाउन वा गाड्न अनुमति दिइन्छ, तर अन्तिम संस्कारका लागि नुहाउने वा मृत शरीरलाई छुने प्रतिबन्ध लगाइएको छ। भारत सरकारको दिशानिर्देशन अनुसार, केवल कोरोना संक्रमित शरीरहरु ट्रेंड हेल्थकेयर कामदारहरुलाई लिन सकिन्छ। पीपीई किट लगाउनु स्वास्थ्यकर्मी र मृतकका आफन्तहरूका लागि अनिवार्य छ।

जिन्युजबाट उज्यालो नेटवर्कले गरेको अनुवाद ।